Jezelf coachen? Een expert tipt om jezelf deze vragen te stellen

Als je vastzit, kan het helpen om daar met iemand over te praten. Iemand die je de juiste vragen stelt en je een spiegel voorhoudt. Maar kun je ook jezelf verder helpen? Psycholoog Anne-Aimée Blacquière geeft tips.

“Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar het moet voorwaarts worden geleefd.” Het zijn woorden van de Deense filosoof Sören Kierkegaard. En precies de reden waarom we, vaak samen met iemand, inzoomen op ervaringen, gedrag en gedachten: we willen onszelf beter begrijpen. “Als je begrijpt waarom je doet wat je doet, brengt dat meer rust en begrip,” zegt psycholoog Anne-Aimée Blacquière.

Honger naar persoonlijke ontwikkeling

Waar komt die behoefte aan persoonlijke ontwikkeling en zelfbegrip vandaan? Volgens de psycholoog heeft dat onder andere te maken met de tijd waarin we leven. “De huidige generaties hebben de ruimte om stil te staan bij hun gedachten en gevoelens,” legt Blacquière uit.

“Onze ouders en grootouders leefden in een wereld waarin de prioriteit niet bij gevoelens lag, maar bij overleven. De focus lag op de wederopbouw na de oorlog. Dat is op dit moment en op deze plek in de wereld niet aan de orde, waardoor er ruimte ontstaat voor leven.”

Pijn leren accepteren

Daarnaast ziet de psycholoog een andere ontwikkeling. We willen zo graag gelukkig zijn, dat we moeite hebben om pijn te accepteren. “We zien pijn niet meer als iets wat bij het leven hoort,” vertelt de psycholoog, en ze wijst op de woorden van psychiater Dirk De Wachter. Hij omschrijft emoties als pijn en verdriet in zijn boek De kunst van het ongelukkig zijn als ‘een ding met stekels’. En iets wat steekt, houden we logischerwijs liever op afstand. Terwijl de oplossing volgens Blacquière ergens anders ligt: “De vraag is niet: hoe houd ik die pijn op afstand? Maar: hoe kan ik die onder m’n arm met me meedragen?”

Pijn, verdriet en uitdagende emoties heb je nodig om positieve emoties te kunnen ervaren. Ze horen bij het leven. “Net zoals de winter een vruchtbare bodem legt voor de lente en de zomer,” legt de psycholoog metaforisch uit. “Ook ‘groei’ start in het donker. Denk aan het planten van een zaadje of een baby in de buik.” Kortom: we mogen pijn weer leren accepteren.

Coach jezelf met deze vragen

Een coach of psycholoog is er om je te helpen die wereld aan gevoelens te begrijpen en zowel het geluk als de pijn te kunnen omarmen. Blacquière: “Het is fijn als iemand je met de juiste vragen aan het denken zet. Als je jezelf beter begrijpt, ervaar je meer rust en ontstaat er ruimte om er wat mee te doen.”

Je kunt ook zelf aan de slag gaan door te reflecteren op wat volgens jou aandacht nodig heeft. Jezelf coachen, als het ware. Blacquière tipt de volgende vragen om daarmee te beginnen:

Welk vervelend gevoel of welke vervelende situatie ervaar ik? “Stel dat je een people pleaser bent. Je vindt het belangrijk dat anderen je aardig vinden en dat je aan hun verwachtingen voldoet, maar daar wil je vanaf.”
Hoe ga ik daarmee om? Wat is mijn gedrag op dat moment? “Misschien zeg je ja terwijl je nee voelt, zoek je afleiding of vraag je bevestiging bij anderen.”
Wat levert dat gedrag me op? “Wat het je oplevert, hoeft niet positief te zijn. Op de korte termijn betekent het misschien dat je niet in een ongemakkelijke situatie of discussie terechtkomt, dat je niet met ongemakkelijke gevoelens hoeft te dealen.”
Wat kost het me als ik dit gedrag blijf tonen? “Op de lange termijn zie je vaak dat het gedrag ervoor zorgt dat je constant over je grenzen gaat. Het houdt je tegen om jezelf te zijn en dat is vermoeiend.”

Deze vragen maken je stapsgewijs bewust van je gedrag, waardoor je kunt bedenken hoe je hiermee om wilt gaan. Welk gedrag wil je liever vertonen?

Welke kleine stap kun je nu zetten?

“Maar,” concludeert de psycholoog, “je kunt nog zo veel inzicht in jezelf hebben, uiteindelijk gaat het erom dat je dat gaat toepassen en ervaren. Zoals Einstein zei: als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.”

Je wilt dus op zoek gaan naar vervangend gedrag, in lijn met wie je bent en waar je voor staat. “Schrijf op wat je kunt zeggen wanneer je nee voelt en oefen daarmee. Bedenk welke kleine stap je in die richting kunt zetten. Een stap die klein genoeg is om vol te houden, maar groot genoeg om jezelf uit te dagen.”

Dat voelt ongemakkelijk in het begin, maar herinner jezelf er op die momenten aan wat het je oplevert, zoals je authentieker, energieker of sterker voelen.

Meer weten? Blacquière tipt het boek Patronen doorbreken van Hannie van Genderen, Gitta Jacob en Laura Seebauer.

Meer lezen

5 vragen van een psycholoog om je gevoelens beter te begrijpen.
Eerste hulp bij: zo ga je volgens een psycholoog om met chronische pijn.
Angst voor verandering? 5 tips van een psycholoog om daarmee om te gaan.

Tekst Lisanne van Marrewijk  Fotografie Getty Images/Kathrin Ziegler
Gepubliceerd op 28 november 2023

Scroll naar boven